Binnenkort krijgt WhatsApp een update met daarin een nieuwe functie. Naast een telefoonnummer kun je namelijk straks ook een gebruikersnaam aanmaken. Deze verandering kan best wat gevolgen hebben voor de privacy van kinderen én voor de manier waarop ze online contact leggen.

Moet je je zorgen maken? Nee hoor. Maar het is wel goed om te weten wat er verandert.

Wat zijn WhatsApp-gebruikersnamen?

Tot nu toe had je altijd een telefoonnummer nodig om iemand via WhatsApp te bereiken. Dat verandert. Straks kan iedereen ervoor kiezen om een unieke gebruikersnaam aan te maken, bijvoorbeeld @familiepietje of @pietje23

De gedachte hierachter is simpel: je hoeft niet langer je telefoonnummer te delen om met iemand te kunnen chatten. Dat is goed nieuws voor je privacy. Je telefoonnummer blijft wel gekoppeld aan je account, maar hoeft niet meer zichtbaar te zijn voor nieuwe contacten die jou via je gebruikersnaam bereiken.

Waar kun je deze functie vinden?

De functie wordt de komende tijd stap voor stap uitgerold. Zodra jouw kind de update heeft gekregen, kan het een gebruikersnaam instellen via:

WhatsApp → Instellingen → Account → Gebruikersnaam
(Is de optie er nog niet? Dan heeft het account de update waarschijnlijk nog niet ontvangen. WhatsApp rolt nieuwe functies vrijwel altijd gefaseerd uit.)

Mensen die jouw gebruikersnaam kennen, kunnen een gesprek met je starten zonder dat ze je telefoonnummer hoeven te weten. Volgens WhatsApp komt er géén openbare zoeklijst met gebruikersnamen, dus je moet iemand echt zelf vinden of de naam van iemand krijgen om contact te kunnen leggen. WhatsApp werkt daarnaast (volgens eigen zeggen) aan een extra beveiligingsoptie waarbij je een soort code of PIN kunt instellen. Alleen mensen die zowel je gebruikersnaam als die code hebben, kunnen je dan een bericht sturen. Zo kun je beter bepalen wie er contact met je kan opnemen.

Waarom is dit eigenlijk een goede ontwikkeling?

Ik ben eigenlijk wel positief over deze verandering. Kinderen geven hun telefoonnummer vaak makkelijker weg om met anderen te kunnen communiceren. In een sportteam, op vakantie of na een evenement. Een telefoonnummer blijft vervolgens vaak jarenlang rondzwerven in allerlei verschillende groepen of online omgevingen. Met een gebruikersnaam wordt die drempel hoger. Je kind kan contact houden zonder direct een privé-telefoonnummer te delen. Dat is een mooie stap richting meer privacy.

Ook voor volwassenen is dit prettig trouwens. Denk aan een trainer, docent of ondernemer die bereikbaar wil zijn via WhatsApp zonder meteen een persoonlijk nummer te delen.

Maar er zijn ook nieuwe aandachtspunten

Elke nieuwe functie brengt ook nieuwe punten van aandacht met zich mee. Doordat je geen telefoonnummer meer hoeft te delen, kan het voor kinderen voelen alsof contact met onbekenden veiliger is. Daardoor kan de drempel lager worden om contact te leggen met onbekenden. Kinderen kunnen bovendien denken:

‘Mooi, mijn nummer is nu privé, dus mijn gebruikersnaam kan ik veilig overal delen.’

Dat is een begrijpelijke gedachte, maar helaas wel risicovol. Want een gebruikersnaam is misschien minder privé dan je telefoonnummer, maar het blijft een toegangspoort tot jou. Deel hem daarom heel bewust en niet zomaar met iedereen. De vraag blijft dus dezelfde als altijd: ken je de persoon die contact zoekt in het echt? En waar ken je hem/haar dan van?

Daarnaast wordt de gebruikersnaam een nieuw onderdeel van de online identiteit van je kind. Sommige kinderen zullen veel tijd steken in het bedenken van een stoere of grappige naam. Dat lijkt onschuldig, maar een gebruikersnaam zegt soms meer over iemand dan je denkt.

Een naam als @voetbalgek11 is onschuldig. Maar een naam waarin een geboortejaar, woonplaats of volledige naam verwerkt zit, geeft ongemerkt al heel veel persoonlijke informatie prijs. Een gebruikersnaam blijft vaak jarenlang bestaan. Bespreek daarom samen of de naam past bij wie je bent én of je hem later nog steeds met plezier zou gebruiken. Een grappige naam voelt als je dertien bent, op je zeventiende misschien toch heel anders.

Bespreek samen een goede gebruikersnaam

Praat met je kind over het kiezen van een goede naam:

• Welke naam wil je kiezen?
• Zou iemand hieruit kunnen afleiden wie je bent?
• Wil je dat onbekenden deze naam zien?
• Zou je deze naam over vijf jaar nog steeds willen gebruiken?

Zo’n gesprek gaat niet alleen over WhatsApp, maar kan ook goed van pas komen bij games. Het helpt kinderen nadenken over hun digitale identiteit.

Controleer meteen de andere privacy-instellingen

Nu je toch samen in WhatsApp kijkt, is dit een mooi moment om ook de andere privacy-instellingen langs te lopen.

• Wie mag de profielfoto zien?
• Wie ziet de status?
• Wie kan je toevoegen aan groepen?
• En wie kan zien wanneer je online bent?

Kinderen weten vaak verrassend goed hoe de app werkt, maar staan niet altijd stil bij de gevolgen van hun keuzes.

Mijn advies

Nieuwe functies krijgen vaak veel aandacht. Maar uiteindelijk verandert de belangrijkste opvoedvraag eigenlijk niet. Leer je kind niet alleen hoe een app werkt, maar vooral hoe je er verstandig mee omgaat.

Een gebruikersnaam kan de privacy vergroten. Dat is winst. Maar privacy ontstaat uiteindelijk niet alleen door een instelling in een app. Privacy ontstaat doordat kinderen leren bewust na te denken over wat ze delen, met wie ze contact leggen en waarom. Deze nieuwe functie vraagt niet direct om nieuwe regels, maar vooral om nieuwe gesprekken.

Vraag niet alleen naar de gebruikersnaam, maar vooral ook: ‘Wanneer zou jij die wel of juist niet met iemand delen?’ Dat gesprek is uiteindelijk misschien wel waardevoller dan welke privacy-instelling dan ook. En blijf tegen je kind zeggen: ‘voelt iets niet goed, twijfel je, of denk je ‘hier klopt iets niet’, kom dan altijd naar me toe.’